حكومت‌ها صدمه ديده و بيش از آنكه موقعيت و مقام دولتى دريابند ، كشته داده و غارت شده‌اند ، « 1 » علت ، آن بوده كه اينها به قول آن خليفهء عباسى ، هيچ وقت پايشان را از خلافت پائين‌تر نمىگذاشتند ، « 2 » و هيچ كدام خودشان را از نادر شاه افشار - و حتى امير محمّد مظفر - كمتر نمىدانستند ، « 3 » و به همين علّت : ز خنده‌روئى گُل ، روشنم شد اين معنى * كه در پس است مرا گريه‌هاى تلخِ گلاب « 4 » اينكه مقاله ما هم آنقدر مفصل شد ، بيان مختصرى از احوال همه افشارهايى بود كه كم‌وبيش در كرمان ادعايى داشته‌اند - و گرنه اگر مىخواستم مقاله كوتاه باشد ، شايد حق اين بود كه آن را در احوال كسانى بنويسم كه مثل على افشارزاده پيك ، چهل سال تنها به مديريت تلفن‌خانه پست پاريز اكتفا كند و از گوشه ده ما به جايى نرود . به عبارت ديگر مثل آن كرد ، رساله‌ام در باب آنهايى بوده باشد كه اصلا ادّعايى نداشته‌اند . « 5 »

--> ( 1 ) - يك رساله بسيار تحقيقى مرحوم نيكيتين Nikitine نوشته است در باب افشارهاى اروميه ، كه در ژانويه 1929 م . / دى 1307 ش . چاپ شده ( پاريس ) ، و اين رساله را آقاى ساسان افشار - پسر دكتر محمود افشار - بعد از آنكه مقاله مرا در باب پدرش خوانده بود - به زحمت زياد تهيه كرده از پاريس براى من فرستاد و پشت آن نوشت « دنباله جزوه افشارهاى كرمان آقاى باستانى پاريزى ، اما با شصت سال تأخير ! » . ( 2 ) - گويا به متوكّل يا هرون گفته بودند كه اينقدر سادات اولاد پيغمبر را اذيت نكن و آنها را در زندان مپوسان . آخر اينها بنى عم شما هستند . جواب داده بود : من حرفى ندارم ، ولى آخر اين بچه سيّدها هيچكدام پايشان را از خلافت پايين‌تر نمىگذارند ! ( 3 ) - و بيگتاش خان افشار اين حرف را به زبان آورده بود - غافل كه : زبان سرخ ، سر سبز مىدهد بر باد . ( 4 ) - شعر از مجيب كرمانى است . ( 5 ) - يك كرد خراسانى ، رساله‌اى در احوال كردهاى خراسان نوشته و در مقدمهء آن تمام كردهاى كشور را به چند طبقه تقسيم كرده و يك فصل آن ، به نقل از شرفنامهء شرف الدين خان بدليسى تحت اين عنوان است : « فصل دوم ، از امراى كرد - كه دعوى سلطنت نكرده‌اند ! » ( حركت تاريخى كرد به خراسان ، كليم اللّه توحّدى ، ج 2 ، ص 95 ) . خوب متوجه شديد ؟ كردهايى كه دعوى سلطنت نكرده‌اند ! درست مثل آن حرف ايرج افشار كه از دوستان -